GPSR Nedir? AB'ye Satışta Üretici ve Sorumlu Kişi

GPSR (General Product Safety Regulation), Avrupa Birliği'nde tüketiciye satılan gıda dışı ürünlerin güvenliğini düzenleyen yönetmeliktir ve 13 Aralık 2024'ten beri uygulanmaktadır. Türkiye'den AB'ye satış yapıyorsanız sizi de ilgilendirir: online ilanda üreticinin adı ve iletişim bilgisi, üretici AB dışındaysa AB'deki sorumlu kişinin bilgisi, ürünü tanımlayan bilgiler ve gerekli güvenlik uyarıları görünür olmalıdır. Pazaryerleri bu bilgileri zorunlu ilan alanına çevirdi; eksik alan, ilanın AB pazarlarında kapanması demektir. Bu yazı yükümlülüğü sade bir dille anlatıyor ve ilanlarınızı nasıl düzenli tutacağınızı adım adım gösteriyor. Hukuki yorum değildir; kesin yükümlülüklerinizi bir uyum danışmanıyla netleştirin.

GPSR neyi değiştirdi?

Eski ürün güvenliği direktifi daha çok fiziksel mağazayı düşünerek yazılmıştı. GPSR ise online satışı açıkça kapsar. Temel fikir şu: tüketici ürünü elle tutamadığı için, rafta göreceği bilgiyi ilanda görmelidir.

Bunun pratik sonucu üç başlıkta toplanıyor:

• Ürünün arkasında bir yüz olmalı. İlanda üreticinin adı, tescilli markası ve posta ile elektronik iletişim adresi bulunur.
• AB'de ulaşılabilir biri olmalı. Üretici AB dışındaysa, AB'de yerleşik sorumlu kişinin adı ve iletişim bilgisi de görünür.
• Ürün tanınabilir ve güvenli kullanılabilir olmalı. Ürün görseli, tipi, gerekiyorsa parti veya seri bilgisi, satıldığı ülkenin dilinde uyarılar ve güvenlik bilgisi yer alır.

Pazaryerleri de yönetmelik kapsamında sorumluluk taşıdığı için bu bilgileri satıcıdan istemeye başladı. Amazon Avrupa, eBay ve Etsy gibi kanallarda üretici ve sorumlu kişi alanları artık ilan formunun parçası. Türkiye'deki bazı pazaryerleri de üretici ve menşe bilgisini zorunlu öznitelik olarak sormaya başladı.

Kimler etkileniyor?

Kısa cevap: ürünü AB'deki bir tüketiciye ulaştıran herkes. Satıcının Türkiye'de olması kapsamı değiştirmez. Aşağıdaki durumlardan biri sizin için geçerliyse konu gündeminizde olmalı:

• Etsy veya eBay üzerinden Avrupa'ya doğrudan gönderim yapıyorsunuz.
• Amazon Avrupa'da FBA ya da FBM ile satıyorsunuz. Depo modelleri için Amazon Avrupa Pan-EU ve KDV yazısına bakabilirsiniz.
• Allegro gibi AB merkezli bir pazaryerine açılmayı planlıyorsunuz.
• Kendi sitenizden mikro ihracatla Avrupa'ya paket gönderiyorsunuz.

Gıda, ilaç ve bazı özel düzenlemeye tabi ürünler farklı kurallara bağlıdır. Giyim, ev tekstili, aksesuar, ev eşyası, oyuncak ve kozmetik gibi yaygın e-ihracat kategorileri ise genellikle GPSR'nin ya da ona ek gelen sektörel kuralların kapsamındadır. Oyuncak ve kozmetik gibi alanlarda ayrıca kendi mevzuatları vardır; bu kategorilerde ek belge istenebilir.

Sorumlu kişi kim olabilir?

Türk satıcıların en çok takıldığı nokta burası. Üretici AB dışındaysa, AB'de yerleşik bir ekonomik işletmeci ürünün güvenliğinden muhatap olarak görünmelidir. Bu rolü üstlenebilecek başlıca taraflar:

• İthalatçı: Ürünü AB'ye kendi adına getiren firma. Toptan veya bayi kanalıyla satıyorsanız çoğu zaman bu taraf vardır.
• Yetkili temsilci: Üreticinin yazılı yetkiyle görevlendirdiği, AB'de yerleşik firma. Doğrudan tüketiciye satan küçük ihracatçılar genellikle bu hizmeti dışarıdan alır.
• Sipariş karşılama hizmeti sağlayıcısı: Bazı durumlarda depolama ve gönderim yapan firma bu rolü taşıyabilir.

Hangi seçeneğin size uyduğu satış modelinize bağlıdır. Ücretli sorumlu kişi hizmeti veren firmalar var; sözleşme yapmadan önce hangi ürün gruplarını kapsadıklarını, belge saklama sürelerini ve şikâyet durumunda nasıl ilerlediklerini sorun. Sözleşmeye bakmadan herhangi bir firmanın adını ilana yazmak ciddi risk taşır.

İlanda hangi bilgiler olmalı?

Pazaryerlerinin alan adları farklı olsa da istenen bilgi kümesi büyük ölçüde aynıdır. Ürün kartınızı hazırlarken aşağıdaki kontrol listesini kullanabilirsiniz:

1. Üreticinin ticari unvanı veya tescilli markası.
2. Üreticinin posta adresi ve e-posta ya da web iletişim adresi.
3. Üretici AB dışındaysa AB'deki sorumlu kişinin adı, adresi ve iletişim bilgisi.
4. Ürünü tanımlayan bilgi: model veya tip, gerekiyorsa parti ya da seri numarası ve net bir görsel. Barkod düzeni için barkod, GS1 ve EAN rehberi işinize yarar.
5. Satıldığı ülkenin dilinde uyarılar ve güvenlik bilgisi: yaş sınırı, boğulma riski, yıkama talimatı, malzeme uyarısı gibi.
6. Kategoriye özel belgeler: uygunluk beyanı, test raporu veya kullanım kılavuzu.

Bu bilgilerin ürünün üzerinde, ambalajında veya beraberindeki belgede de bulunması gerekir. İlan ile paket arasında tutarsızlık, şikâyet anında ilk sorgulanan şeydir.

Yüzlerce ilanda GPSR'yi nasıl düzenli tutarsınız?

Tek ürün için bu alanları doldurmak kolay. Sorun, birkaç yüz ürünü dört beş kanalda yönetirken başlar. Her kanal alanı farklı adlandırır, biri adresi tek satır ister, öteki ayrı ayrı. Elle girildiğinde bir kanalda güncellenen adres ötekinde eski kalır.

Daha sağlam yol, bilgiyi tek yerde tutup kanallara oradan dağıtmaktır:

• Üretici ve sorumlu kişi bilgisini ana kayıtta tutun. Marka veya tedarikçi bazında bir kez tanımlayın, ürünler oradan miras alsın.
• Kanal alanlarını eşleyin. Ana kayıttaki "üretici adresi" alanı, her pazaryerinin kendi alanına bir kez bağlanır. Bu mantık kategori ve özellik eşleştirme ile aynıdır.
• Uyarıları dil bazında hazırlayın. Almanca, Fransızca, İtalyanca, Lehçe uyarı metinleri ürün grubuna göre şablonlaşır.
• Toplu güncellemeyi kontrollü yapın. Değişikliği önce küçük bir ürün grubunda deneyin, kanal yanıtını görün, sonra yayın. Toplu ürün listeleme yazısındaki sıra burada da geçerli.

Bulutegra bu işi ürün kartı üzerinden yürütür. Öznitelikler tek panelde tutulur ve her kanalın API'si üzerinden o kanalın beklediği alana gönderilir. Kalite sekmesi eksik bilgi bulgularını listeler; çok dilli uyarı ve açıklama metinlerini İçerik Stüdyosu ile hazırlayabilirsiniz.

Eksik bilgi ilanınıza ne yapar?

GPSR alanları boş kalan ilan iki şekilde zarar görür. Pazaryeri ilanı AB pazarlarında görünmez yapabilir ya da yayından kaldırabilir. Bu genellikle toplu bir denetim dalgasıyla gelir ve aynı gün yüzlerce ilan birden kapanır. Diğer yol ise şikâyettir: bir tüketici veya denetim makamı ürün hakkında soru sorduğunda, ilanda ulaşılabilir bir muhatap yoksa süreç doğrudan satıcıya ve pazaryerine yüklenir.

İlan kapanmalarının diğer nedenleri için ilan yayından kaldırma sebepleri yazısına bakabilirsiniz. Ceza tutarları ve denetim uygulaması ülkeden ülkeye değişir; güncel durumu uyum danışmanınızdan öğrenin.

Bir uyarı daha: GPSR alanlarını yalnızca açıklama metnine yazmak yetmez. Pazaryerleri denetimi yapılandırılmış alanlar üzerinden yapar. Açıklamada adres olsa bile alan boşsa ilan eksik sayılır.

Bulutegra ile nasıl çalışır?

Bulutegra, Etsy, eBay, Amazon ve Ozon gibi global kanallarla Türkiye pazaryerlerini aynı panelden yönetir. Allegro da yeni eklenen AB kanalları arasındadır. GPSR açısından iş akışı şöyle işler:

1. Bağla: Kanallar API üzerinden bağlanır, mevcut ilanlar okunur.
2. Eşleştir: Ürünler SKU ve barkodla eşlenir, eksik üretici ve sorumlu kişi alanları görünür hale gelir.
3. İzle: Gölge modda sistem bir iki hafta yalnız okur. Hangi ilanda hangi alanın boş olduğunu yazma yetkisi vermeden görürsünüz.
4. Devret: Bilgiler ana kayıtta tamamlanınca kanal kanal yazma yetkisi açılır ve alanlar toplu olarak gönderilir.

E-ihracatın geri kalan adımları için e-ihracat pazaryeri entegrasyonu rehberi yazısını okuyabilirsiniz. Desteklenen global kanalların tam listesi Kanallar bölümünde.

AB ilanlarınızda hangi alanların eksik olduğunu birlikte görmek için demo talep edin.